Instytucje formalne
Instytucje formalne to oficjalnie ustanowione i zapisane reguły organizujące życie gospodarcze i społeczne. Należą do nich konstytucje, ustawy, rozporządzenia, regulaminy, umowy, procedury administracyjne oraz zasady funkcjonowania sądów i innych organów publicznych. Ich cechą jest to, że są wyrażone w określonej formie i mogą być egzekwowane przez uprawnione organizacje, zwłaszcza państwo.
Instytucje formalne wyznaczają prawa i obowiązki uczestników życia gospodarczego. Określają między innymi, kto może prowadzić działalność gospodarczą, jak zawierane są umowy, jak chroniona jest własność oraz jak rozstrzyga się spory. Dzięki temu ograniczają niepewność i ułatwiają planowanie. Przedsiębiorca inwestuje chętniej, jeśli może oczekiwać, że jego własność będzie chroniona, a zawarte umowy zostaną egzekwowane.
Samo istnienie dobrych przepisów nie gwarantuje jednak ich skuteczności. Znaczenie mają jakość prawa, stabilność regulacji, niezależność sądów oraz zdolność państwa do egzekwowania ustanowionych zasad. Nadmiar lub częste zmiany regulacji mogą zwiększać koszty prowadzenia działalności. Instytucje formalne działają również w otoczeniu instytucji nieformalnych. Prawo sprzeczne z powszechnie akceptowanymi normami może być trudne do egzekwowania, nawet jeśli zostało poprawnie sformułowane.
O autorze hasła
Mikołaj Klimczak
Katedra Mikroekonomii i Ekonomii Instytucjonalnej, Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu